Του κάμπου η αλήθεια
Η αυτοψία στο εγκαταλειμμένο δίκτυο.
Αγαπητέ επισκέπτη,
Στη Μεσσαρά, το νερό είναι δεμένο με τη ζωή του κάμπου και το μέλλον του τόπου μας. Η αγωνία για την επόμενη βροχή δεν αρκεί· χρειάζονται γνώση, φροντίδα και ενεργοί πολίτες.
Το MesaraWaterProject συγκεντρώνει μετρήσεις, κείμενα, επιστημονικά στοιχεία και προτάσεις για το νερό της Μεσσαράς. Είναι ένας χώρος ενημέρωσης και ανοιχτού διαλόγου: για να καταλάβουμε τι συμβαίνει στον υδροφορέα, να παρακολουθούμε τα έργα και να αναζητούμε λύσεις για την προστασία και τον εμπλουτισμό του. Γιατί το νερό μάς αφορά όλους.
Το νερό της Μεσσαράς σήμερα
Στάθμη · μέτρα (WATER LEVEL)
Στάθμες υδροφορέα Μεσσαράς
Θάλασσα← Ακτή
Ανάκτηση δεδομένων…
Πηγή και ανάγνωση των μετρήσεων
Πηγή: Διεύθυνση Υδάτων Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης · CC BY 4.0. Παρουσιάζεται το πεδίο WATER LEVEL σε μέτρα, όπως δημοσιεύεται. Η πηγή δεν διευκρινίζει εδώ το σημείο αναφοράς· οι τιμές δεν παρουσιάζονται ως υψόμετρο από τη θάλασσα. Τα κενά δεν συμπληρώνονται. Οι πρωτογενείς μετρήσεις μπορεί να περιέχουν σφάλματα. Η περίοδος του γραφήματος καταλήγει στην τελευταία διαθέσιμη εγγραφή κάθε σταθμού.
Μεσσαρά, Κρήτη / Νερό & δημόσια συζήτηση
Να ξαναγυρίσει το νερό του κάμπου.
Στο Πέρι, ο σταθμός εμπλουτισμού υπάρχει. Τα κανάλια προς το Πετροκεφάλι υπάρχουν. Η δουλειά είναι να τα καθαρίσουμε, να τα συνδέσουμε και να δώσουμε στο νερό χρόνο να περάσει στο έδαφος.
Από τις φωτογραφίες που έστειλαν κάτοικοι για την πορεία του έργου.
Κείμενα, αυτοψίες και προτάσεις για το νερό της Μεσσαράς
29 άρθρα · 75 εικόνες · Ενεργοί Πολίτες Μεσσαράς
01 / Από την αυτοψία στη δουλειά
Δεν ξεκινάμε από το μηδέν.
Ο σταθμός στο Πέρι κατασκευάστηκε τη δεκαετία του ’90 για να εκτρέπει νερό από τον Γεροπόταμο στα κανάλια του κάμπου. Οι αναρτήσεις του Αυγούστου και του Σεπτεμβρίου καταγράφουν την αυτοψία, την έναρξη των καθαρισμών και όσα απομένουν.
Ο σταθμός και τα κανάλια
Καθαρισμός της δεξαμενής και αποκατάσταση των δύο κύριων καναλιών. Η συντήρηση του πυθμένα είναι μέρος της λειτουργίας του εμπλουτισμού.
Η Γριά Σαΐτα
Η πρόταση συνδέει τα κανάλια με τη Γριά Σαΐτα στη θέση «Τόρνος»: αξιοποίηση των δικών της απορροών και διέξοδος όταν τα κύρια κανάλια γεμίζουν.
Το δεύτερο σύστημα στο Πετροκεφάλι
Ένα ανεξάρτητο παλιό θυρόφραγμα οδηγούσε νερό στα κανάλια του αναδασμού. Η καταγραφή της 23ης Σεπτεμβρίου ακολουθεί αυτή τη διαδρομή για περισσότερα από τέσσερα χιλιόμετρα.
Η αυτοψία στο Πετροκεφάλι →
02 / Το πρόβλημα κάτω από τα χωράφια
Το γεμάτο φράγμα δεν λέει την αλήθεια.
Η Φανερωμένη είναι ορατή. Το νερό που αντλούμε από τις γεωτρήσεις βρίσκεται στους πόρους και στις ρωγμές του υπεδάφους. Για την κατάστασή του χρειάζονται μετρήσεις στάθμης — όχι μόνο εικόνες από το φράγμα.
2.474
βαθιές γεωτρήσεις καταγράφονται στην περιοχή μελέτης.
767
σημεία παρακολούθησης για τις μετρήσεις στάθμης του 2021–2023.
−55 μ.
από τη στάθμη της θάλασσας, σε τμήματα της λεκάνης, στο τέλος της ξηρής περιόδου του 2023.
Στοιχεία όπως παρουσιάζονται στο άρθρο «Η Μεσαρά βυθίζεται» για τη μελέτη Michalakis, Loupasakis & Tsolaki (2025). Αφορούν την περιοχή και τις περιόδους της μελέτης, όχι σημερινή μέτρηση ολόκληρου του κάμπου.
Η μελέτη, οι μετρήσεις και τα συμπεράσματα →03 / Οι παρεμβάσεις που συζητάμε
Να κρατήσουμε το νερό. Να μειώσουμε το κόστος.
Οι προτάσεις αφορούν συγκεκριμένους μηχανισμούς: νερό που απλώνεται σε λεκάνες, ροή που καθυστερεί στα ρέματα και ενέργεια για την άρδευση. Τα παραδείγματα από άλλους τόπους δίνουν αφετηρίες για τη Μεσσαρά.
Κούρης, Κύπρος / Παράδειγμα εφαρμογής
Λεκάνες δίπλα στο ποτάμι
Ρηχές λεκάνες δίνουν στο νερό χρόνο να περάσει μέσα από άμμο και χαλίκια. Το άρθρο εξετάζει την αναλογία με τον Γεροπόταμο και τον Μάγειρα.
Το παράδειγμα της Κύπρου →
Ρέματα / Πρόταση ανάσχεσης
Μικρά έργα, σε πολλά σημεία
Λιθοφράγματα για να επιβραδύνεται η απορροή. Η συζήτηση συνδέει την προστασία από τις πλημμύρες με τον εμπλουτισμό του υπεδάφους.
Πλημμύρες και λιθοφράγματα →
Φανερωμένη / Πρόταση ενέργειας
Η άρδευση χρειάζεται και ρεύμα
Φωτογραφίες από εγκατάσταση στο εξωτερικό και η πρόταση για πλωτά φωτοβολταϊκά στη Φανερωμένη. Η εικόνα δείχνει το παράδειγμα, όχι έργο στη Μεσσαρά.
Πλωτά φωτοβολταϊκά και ΤΟΕΒ →04 / Ενεργοί Πολίτες Μεσσαράς
316 υπογραφές.
Συγκεκριμένα έργα.
Γραπτές απαντήσεις.
Στις 29 Απριλίου 2026 κατατέθηκε αίτηση στον Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης, στην Περιφέρεια και στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης.
Τα ερωτήματα αφορούν το φράγμα και τα μικροφράγματα του Γεροπόταμου, τις λιμνοδεξαμενές Αντισκαρίου, Πηγαϊδακίων και Μαγαρικαρίου, καθώς και έργα ύδρευσης και άρδευσης Φαιστού και Γόρτυνας. Ζητούνται χρονοδιαγράμματα, χρηματοδότηση και εκθέσεις προόδου.
05 / Η μνήμη του νερού
Ληθαίος.
Μαλωνίτης.
Γεροπόταμος.
Ο ίδιος ποταμός, διαφορετικά ονόματα. Παλιοί χάρτες, φωτογραφίες και γεωαρχαιολογικές έρευνες συνδέουν το σημερινό πρόβλημα με τη μακρά ιστορία του κάμπου — μέχρι τη λίμνη που υπήρχε κάτω από τη Φαιστό.
Η ιστορία του ποταμού →06 / Το πλήρες αρχείο
Διαβάστε ανά θέμα.
29 άρθρα και 75 φωτογραφίες και τεκμήρια. Τα πρωτότυπα κείμενα, με την ημερομηνία και την πηγή τους.
Πέρι & Πετροκεφάλι
8 κείμενα
Από το Πέρι στο Πετροκεφάλι
Ένα δεύτερο, ανεξάρτητο σύστημα εμπλουτισμού: το παλιό θυρόφραγμα, τα κανάλια του αναδασμού και η διαδρομή προς τη Γριά Σαΐτα.
Έργο εμπλουτισμού — 22 Σεπτέμβρη 2026
Οι εργασίες προχωρούν δυτικά του Πομπιανού δρόμου. Μαζί με τον καθαρισμό των καναλιών αναδεικνύεται η ανάγκη απομάκρυνσης παλιών πλαστικών και λάστιχων.
Πρόοδος στη μονάδα εμπλουτισμού στο Πέρι
Φωτογραφίες από τις εργασίες αποκατάστασης, η ανάγκη για το θυρόφραγμα ασφαλείας και η κινητοποίηση των τοπικών συνεργείων.
Η πρόοδος των έργων στο Πέρι
Φωτογραφίες κατοίκων καταγράφουν τον καθαρισμό στη μονάδα εμπλουτισμού. Η παρακολούθηση του έργου περνά και από τους ανθρώπους του τόπου.
Εμπλουτισμός υδροφορέα Μεσσαράς — Τα επόμενα βήματα
Το όραμα για ένα ενιαίο σύστημα: αποκατάσταση του σταθμού στο Πέρι, καθαρισμός καναλιών, Γριά Σαΐτα, θυροφράγματα και νέες συνδέσεις.
Σταθμός εμπλουτισμού υδροφορέα στο Πέρι
Πέρασα και πάλι από τον σταθμό εμπλουτισμού στο Πέρι, με τρώει η περιέργεια να εκτιμήσω σωστά την απόδοση του σταθμού μια και τα σχέδια του δεν υπάρχουν πια.
Του κάμπου η αλήθεια
Η αυτοψία αποκαλύπτει τη μονάδα στο Πέρι και το εγκαταλειμμένο δίκτυο. Η συζήτηση για τον εμπλουτισμό αποκτά συγκεκριμένο τόπο και υποδομή.
Μεσσαρά: τα έργα που ζητάμε, το έργο που ξεχάσαμε
Πριν σχεδιάσουμε νέα έργα, υπάρχει ο σταθμός στο Πέρι: μια υφιστάμενη υποδομή που δημιουργήθηκε για να οδηγεί νερό στον κάμπο.
Ο υδροφορέας
6 κείμεναΟ εμπλουτισμός του υδροφορέα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.
Γιατί τα έργα εμπλουτισμού χρειάζονται προτεραιότητα και συνέχεια, με παραδείγματα από άλλες περιοχές της χώρας.
Η αλήθεια του νερού — μετά από την καλή χρονιά
Μια καλή βροχερή χρονιά και ένα γεμάτο φράγμα δεν απαντούν από μόνα τους στο πρόβλημα της υπεράντλησης των υπόγειων νερών.
Η πλάνη του φράγματος της Φανερωμένης
Η Φανερωμένη και οι γεωτρήσεις εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες. Γιατί η εικόνα του φράγματος δεν αρκεί για να κρίνουμε την κατάσταση του υδροφορέα.
Τι είναι ο υδροφόρος ορίζοντας
Πού βρίσκεται το υπόγειο νερό, πώς γεμίζει και πώς αδειάζει ο υδροφορέας. Οι βασικές έννοιες για να καταλάβουμε τι συμβαίνει στη Μεσαρά.
Η Μεσαρά βυθίζεται: Τι δείχνει η πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη για τα υπόγεια νερά του κάμπου
Η παρουσίαση της μελέτης των Michalakis, Loupasakis και Tsolaki (2025) για τις γεωτρήσεις, την πτώση στάθμης και την καθίζηση του εδάφους.
Η φιλοσοφία του νερού
Από τη διαπίστωση της έλλειψης νερού στις επιλογές διαχείρισης. Ένα κείμενο για τις συνήθειες και τις ευθύνες μας στον κάμπο.
Εμπλουτισμός & ενέργεια
7 κείμενα
Πλωτά φωτοβολταϊκά και το φράγμα της Φανερωμένης
Φωτογραφίες από πλωτή φωτοβολταϊκή εγκατάσταση και η πρόταση να εξεταστεί μια αντίστοιχη λύση στη Φανερωμένη για τις ανάγκες των ΤΟΕΒ.
Φράγματα ανάσχεσης στην Πεντέλη.
Είναι κάπως παλιά. Σήμερα γίνονται και πιο φιλικά στο περιβάλλον και στην φύση.
Φωτοβολταϊκά για τις γεωτρήσεις των ΤΟΕΒ
Η ηλεκτροδότηση των γεωτρήσεων με φωτοβολταϊκά: κόστος, όροι σύνδεσης και ερωτήματα που αφορούν τους οργανισμούς άρδευσης.
Μεσσαρά: πλημμύρες, λειψυδρία και λιθοφράγματα
Μικρά έργα ανάσχεσης στα ρέματα: συγκράτηση της απορροής, χρόνος για κατείσδυση και η σύνδεση της αντιπλημμυρικής προστασίας με τη λειψυδρία.
Έτσι γεμίζει ένας υδροφορέας: το παράδειγμα της Κύπρου
Οι λεκάνες εμπλουτισμού στο δέλτα του Κούρη, στην Κύπρο, δείχνουν πώς νερό του ποταμού μπορεί να περάσει στον υπόγειο υδροφορέα.
Τεχνητός εμπλουτισμός στη Μεσαρά
Η γεωλογία της Μεσαράς και οι θέσεις όπου θα μπορούσαν να εξεταστούν λεκάνες εμπλουτισμού κατά μήκος του Γεροπόταμου.
Μεσσαρά και ενέργεια
Η ηλιακή ενέργεια και οι δυνατότητες κάλυψης των ενεργειακών αναγκών του κάμπου.
Οι πολίτες ζητούν απαντήσεις
6 κείμεναΛιμνοδεξαμενή Μαγαρικαρίου — στο ραδιόφωνο
Βγάλτε εσείς τα δικά σας συμπεράσματα. Έτσι ειναι η δημοκρατία. Ενημέρωση και τα συμπεράσματα καθενός δικά του.
Η λιμνοδεξαμενή Μαγαρικαρίου
Η αναζήτηση της λιμνοδεξαμενής Μαγαρικαρίου μέσα στα σχέδια για το νερό της Μεσσαράς και τα ερωτήματα για την πορεία του έργου.
Η αίτηση κατατέθηκε.
316 πολίτες ζητούν εγγράφως χρονοδιαγράμματα, χρηματοδότηση και εκθέσεις προόδου για τα έργα νερού στους Δήμους Φαιστού και Γόρτυνας.
Τελευταίες υπογραφές
Δεν περιμένουμε πιά ενημέρωση απο εφημερίδες που απλά αναχαράσουν ότι ανακοινώνεται. Ρωτάμε κατευθείαν για τα έργα κατά της λειψυδρίας στη Μεσσαρά με ομαδική επιστολή στην Περιφέρεια και…
Περιμένοντας το Master Plan
Τι περιέχει ένα Master Plan, τι απέχει ακόμη από την υλοποίηση και γιατί χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις για κάθε έργο.
Συζήτηση αρμοδίων για τον υδροφορέα της Μεσσαράς
Ευχαριστούμε το Radio me για την ευαισθησία του για το θέμα.
Η ιστορία του νερού
2 κείμενα13 Σεπτεμβρίου 2026 / Βίντεο
Το έργο εμπλουτισμού, αναλυτικά.
Η παρουσίαση για το νερό της Μεσσαράς και τον σταθμό εμπλουτισμού. Μαζί με τους χάρτες και τις αυτοψίες, εξηγεί την πρόταση για τον κάμπο.
Προβολή στο YouTube ↗Επικοινωνία
Έχετε μια ερώτηση, μια πρόταση ή πληροφορίες για το νερό της Μεσσαράς; Γράψτε μας. Κάθε μαρτυρία, υπόδειξη και διόρθωση βοηθά να γίνει η ενημέρωση πιο πλήρης.
goulielm@googlemail.comΠατήστε τη διεύθυνση για να μας στείλετε email.